.ต. ม.จ.ลักษณเลิศ ชยางกูร

 

ศาสตราจารย์ พันตรี หม่อมเจ้าลักษณเลิศ ชยางกูร

ในฐานะอธิการบดีปัจจุบันของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผมสามารถกล่าวในนามของคณาจารย์ ข้าราชการธุรการและนักศึกษาทั้งมวล ว่ามหาวิทยาลัยมีความเศร้าสลดและอาลัย ศาสตราจารย์ พันตรี หม่อมเจ้าลักษณเลิศ ชยางกูร เป็นอย่างยิ่ง ท่านอาจารย์ได้ทรงเกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ตั้งแต่ครั้งยังมีโรงเรียนเตรียมปริญญาและอุดมศึกษาของธรรมศาสตร์เอง โดยทรงสอนวิชาเทคโนโลยี และได้ทรงบรรยายวิชาประวัติศาสตร์สากล กับทรงรับใช้มหาวิทยาลัยในด้านต่าง ๆ เป็นเวลานานหลายสิบปี เป็นที่รักและเคารพของนักศึกษาต่าง ๆ หลาย ๆ รุ่น กล่าวได้ว่าลูกศิษย์ท่านมีอยู่ทั่วทุกหนทุกแห่งในประเทศไทย และแทบจะกล่าวได้ว่าท่านศาสตราจารย์ทรงเป็นคู่เคียงกับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ตลอดมา แขกบ้านแขกเมืองมาเยี่ยมธรรมศาสตร์ เสด็จในกรมฯ อธิการบดี[1]ก็ทรงใช้ให้ต้อนรับ ใครมาธรรมศาสตร์จะต้องเห็นท่านศาสตราจารย์ ใครคุยกับท่านศาสตราจารย์ก็มักจะคุยเรื่องธรรมศาสตร์ อยู่มานานจนกระทั่งมหาวิทยาลัยเองก็ลืมไปว่าพระชนมายุท่านล่วงเลย ๖๕ ไปหลายปี เป็นการฝ่าฝืนมติคณะรัฐมนตรีมาที่ห้ามมิให้จ้างอาจารย์เป็นประจำเกินอายุ ๖๕ เพราะใคร ๆ ก็คิดเสียว่าเมื่อมีธรรมศาสตร์ ก็ต้องมีท่าน และเมื่อสำนึกได้ว่าผิดมติคณะรัฐมนตรีมาหลายปีแล้ว มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ก็จำต้องปล่อยให้ท่านขาดไป แต่ท่านก็ยังรักและพะวงถึงธรรมศาสตร์อยู่เสมอ มาเยี่ยมพวกเรามิได้ขาด

ในฐานะส่วนตัว ผมได้มีโอกาสรู้จักท่านลักษณ์ฯ เป็นครั้งแรก เมื่อศาสตราจารย์ ดิเรก ชัยนาม เป็นคณบดีคณะรัฐศาสตร์ และได้เรียกใช้ผมให้เป็นกรรมการประจำคณะร่วมกับท่านลักษณ์ฯ และอาจารย์ผู้อื่นอีกหลายท่าน ฟังท่านทรงเล่าประวัติของท่านในตอนนั้น ผมรู้สึกว่าอายุของผมเอง ๓๕ เศษในขณะนั้นช่างเด็กเสียกระไร เพราะท่านเสด็จรัสเซียตั้งแต่ผมยังไม่เกิด แล้วยังได้เสด็จประเทศยุโรปอีกหลายประเทศ ทรงเป็นพันตรี และดำรงตำแหน่งหัวหน้ากองในกระทรวงกลาโหมพร้อมกัน ๓ กอง ตั้งแต่ผมยังเรียนหนังสือชั้นมัธยมอยู่ แต่ท่านลักษณ์ฯ แม้จะทรงอาวุโสกว่าสักปานใด แม้จะทรงศึกษาเก่ง (ได้เป็นที่ ๑) สักปานใด ก็มีพระทัยเมตตากรุณาเพื่อนร่วมงานที่อ่อนอาวุโส ไม่มีการข่มพระองค์ คลุกคลีกับพวกเราแบบร่วมใจเสมอ และรู้สึกเป็นพระกรุณาอย่างยิ่งที่ท่านทรงสนิทสนมกับผมขนาดแบ่งซิการ์กันสูบ แบ่งยาเส้นกันบรรจุกล้องได้ตลอดมาจนวันจากกันไป

ในฐานะที่ผมได้โอกาสคุ้นเคยชอบพอกับคุณหญิงเลิศลักษณา และคุณพยง ทั้งในต่างประเทศและภายในประเทศเป็นเวลาหลายปี และได้เป็นผู้รับคุณสิริลักษณาเป็นนักเรียนในสังกัดคณะเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ก็นับได้ว่าผมได้มีโอกาสนอกจากจะตีตนเป็นพระสหายท่านลักษณ์ฯ แล้ว ยังรู้จักเลยไปถึงชั้นลูกและหลานของท่าน เนื่องด้วยเหตุเหล่านี้ เมื่ออาจารย์มาส่งข่าวว่าท่านลักษณ์ฯ สิ้นชีพิตักษัยเสียแล้ว จึงความเศร้าสลดเป็นอย่างมาก ขอร่วมทุกข์ร่วมอาลัยกับหม่อมน้อมสิริ และพระธิดาและโอรส ตลอดจนหลาน ๆ ของท่านทุกคน

 

มิถุนายน ๒๕๑๘

 

พิมพ์ครั้งแรกใน อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ศาสตราจารย์ พันตรี หม่อมเจ้าลักษณเลิศ ชยางกูร ต.ม. ณ เมรุวัดธาตุทอง ๑๐ กรกฎาคม

 

[1]           หมายถึง กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์