ขำ พงศ์หิรัญ

  

อาลัยรัก ขำ พงศ์หิรัญ

เคมบริดจ์ อังกฤษ

 

๑๖ สิงหาคม ๒๕๑๕

ขำ เพื่อนรัก

 

ถึงแม้ว่ามัจจุราชจักได้พรากขำไปจากโลกนี้แล้วก็ตาม ผมก็ยังขอเขียนถึงขำ เสมือนหนึ่งขำยังมีชีวิตอยู่ ถ้าคนเรามีวิญญาณและวิญญาณของเขานำไปสู่สุคติแล้ว ขำก็ยังรับฟังเพื่อนได้ต่อไปอย่างดี หรือถ้าคนเราไม่มีวิญญาณ อย่างน้อยจดหมายฉบับนี้ก็คงจะมีประโยชน์อยู่บ้าง ที่จะให้คนรุ่นหลังได้ทราบว่า คนดี ๆ อย่างขำก็มีอยู่ในสมัยนี้

ผมขอเขียนในนามของเพื่อนธรรมศาสตร์บัณฑิตร่วมรุ่น มกราคม ๒๔๗๙ รุ่นของเรามีการอบรมเป็นรุ่นแรกโดยที่พวกเราเมื่อสอบไล่ได้ครบตามหลักสูตรชั้นปริญญาตรี ของมหาวิทยาลัยวิชา-ธรรมศาสตร์และการเมืองแล้ว ได้ร่วมกินร่วมนอนร่วมใจกันอย่างสนิทสนมและรักใคร่กันฉันพี่น้อง รุ่น ธ.บ. ของเรานี้ที่ขำ (ร่วมกับเพี้ยน มณีรัตน์) ได้เป็นเจ้ากี้เจ้าการจัดให้ได้พบปะกันอย่างน้อยปีละครั้ง ขำต้องเหน็ดเหนื่อยในการจัดการ เสียเวลา เสียเงินส่วนตัวเพื่ออำนวยให้เพื่อนฝูงได้พบกัน สังสรรค์กัน ไต่ถามทุกข์สุขกัน ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เตือนสติซึ่งกันและกัน และมีความรักใคร่สามัคคีกัน กระชับยิ่งขึ้นจนทุกวันนี้ พวกเรา ธ.บ. รุ่นนี้ทุกคน เป็นหนี้บุญคุณขำอย่างเหลือหลาย เพราะใครก็ตามทำให้เพื่อนรักใคร่สนิทสนมกันยิ่งขึ้น ใครก็ตามก่อความรักความสามัคคีให้มีมากขึ้นในหมู่ชน ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ควรแก่ความรักความนิยมจากหมู่ชนนั้น

ขำเอ๋ย บรรดาเพื่อนของขำ เราย่อมทราบดีว่า ใครตกทุกข์ได้ยากจะมาหาขำหรือไม่ก็ตาม ขำต้องช่วยอย่างน้อยก็เอาใจเอาปากช่วย และที่ช่วยไว้มากกว่าใจและปากก็มีหลายต่อหลายคน ขำนิ่งดูดายไม่ได้ เมื่อผมมีตำแหน่งสำคัญในราชการ ขำพูดกับผมหลายครั้งว่า เพื่อนคนนั้นคนนี้เป็นคนดีนะ กำลังลำบาก ควรช่วยเขา คนที่มีเมตตาจิตอย่างขำนี้แหละที่เป็นคนดี และเป็นคนดีแน่

ผมขอเขียนในนามของผมเองด้วย เพราะทราบเรื่องส่วนตัวของขำมากดีพอใช้ว่า ขำเป็นพลเมืองดีอย่างไร เป็นผู้ทีประกอบสัมมาชีวะควรสรรเสริญเพียงใด ขำเป็นทนายความมาตั้งแต่สำเร็จการศึกษา ไม่เคยมีตำแหน่งสำคัญในราชการ แต่ก็จะหาคนไทยที่มีความซื่อสัตย์สุจริต รักชาติรักสังคมไทยเกินไปกว่าขำในสมัยนี้หายากนัก

และผมก็ทราบดีด้วยว่า ขำเป็นสามีที่ดีเป็นพ่อทีดีอย่างไร คุณลำไย ภรรยาของเพื่อนได้ล่วงลับไปแล้ว ๒๐ ปี ขำไม่เคยคิดนอกใจ ไม่เคยคิดมีคู่ครองใหม่ เลี้ยงลูกมาด้วยดีตลอด ลูกของขำ ๖ คน เป็นแพทย์ปริญญา ๓ คน เป็นนิติศาสตรบัณฑิต ๑ คน และกำลังเป็นบัณฑิตทางทันตแพทย์และทางครุศาสตร์อีก ๒ คน หลาน ๆ ของผมควรภูมิใจที่มีพ่ออย่างขำ

ชาวไทยเรามักจะเคยตัว คิดแคบ ยกย่องแต่ผู้มีอำนาจ ผู้มีตำแหน่งสูงในราชการ น่าจะเปลี่ยนอุดมคติเสียที เพราะคนอย่างขำ ราษฎรสามัญอย่างขำเป็นผู้ที่ควรแก่การยกย่องนับถือ ผู้ที่ควรแก่การยกย่องและเคารพ คือผู้ที่ทรงไว้ซึ่งคุณธรรม มิใช่ผู้ที่ทรงอำนาจ แต่ไร้คุณธรรม

หน้าที่นักกฎหมายทนายความอย่างขำ ต้องปฏิบัติตนอยู่ในจรรยาบรรณ ทนายความก็เป็นส่วนประกอบสำคัญแห่งกระบวนการยุติธรรม เพื่อนเอ๋ยนอกจากขำจะทรงไว้ซึ่งความเมตตา มุทิตาจิตต่อลูกความ และนอกจากขำจะเป็นที่พึ่งแก่ผู้ที่เดือดร้อนในเชิงคดีแล้ว ขำยังปฏิบัติหน้าที่สมเป็นหลักสำคัญส่วนหนึ่งแห่งกฎหมาย ความยุติธรรมและความชอบธรรม บ้านเมืองใดใช้อำเภอใจเป็นกฎหมาย บ้านเมืองใดปราศจากเสรีภาพและความชอบธรรม บ้านเมืองนั้นท่านว่าขาดขื่อแป ภัยพิบัติมักจะเกิดขึ้นได้โดยง่าย

ขำเพื่อนรัก ผมจะเรียกร้องให้ขำคืนชีพมาก็ทำไม่ได้ ทำได้อย่างเดียวคือ เขียนแสดงความอาลัยรัก ขอให้ความดีความงามความสัตย์จริงของเพื่อน จงบันดาลให้บุตรของขำทุกคน ได้รับมรดกความดีตกทอดจากเพื่อน โดยประสบแต่สันติสุข มีเสรีภาพและมีความเจริญอันเป็นสิทธิของขำ และหลานๆ อย่างชอบธรรม

 

คงจะได้พบกันอีกในไม่ช้า

 ด้วยความรักและอาลัย