แตกเนื้อหนุ่มเมื่อ 2475

เรื่องราวเมื่อครั้งป๋วย อึ๊งภากรณ์ยังเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 ของโรงเรียนอัสสัมชัญ ซึ่งสมัยนั้นท่านยังไม่สนใจในเรื่องการเมือง การปกครอง และสิทธิเสรีภาพของราษฎร อีกทั้งในบทเรียนก็ไม่มีการสอนในเรื่องเหล่านี้

ต่อมาได้เกิดเหตุการณ์ 3 ประการ ซึ่งทำให้จิตใจของท่านเริ่มหวั่นไหวเล็กน้อย คือ เริ่มมีการสอนปรัชญาในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 ทำให้ท่านได้เริ่มเรียนรู้ว่าความคิดของมนุษย์จะเป็นความคิดที่ประเสริฐได้เมื่ออยู่ในสภาพที่มีเสรีภาพ เมื่อเกิดการรัฐประหารเปลี่ยนแปลงการปกครอง นักเรียนจำนวนหนึ่งได้ใช้สิทธิเสรีภาพเรียกร้องให้โรงเรียนกระทำการบางอย่าง จึงทำให้ท่านและเพื่อนๆ เริ่มสนใจและหาหนังสือที่เกี่ยวกับการเมืองการปกครองมาศึกษา

เมื่อท่านได้ไปศึกษาที่ประเทศอังกฤษท่านได้พบกับ พร้อม วัชรคุปต์ ซึ่งเป็นนักเรียนไทยที่นั่น และท่านผู้นี้เองเป็นคนแรกที่ให้สติเรื่องเผด็จการ และประชาธิปไตยแก่ป๋วย จึงทำให้ท่านสนใจการเมืองการปกครองของไทยมากขึ้นเป็นลำดับ

นอกจากนี้ในตอนท้ายของบทความท่านยังเสนอความเห็น 2 ประการคือ ไทยจะเจริญได้ก็ต่อเมื่อประชาชนสนใจในเรื่องของบ้านเมือง และลักษณะของบ้านเมืองที่พึงปรารถนา 4 ประการ คือมีสมรรถภาพ เสรีภาพ ความยุติธรรม และการแผ่เมตตากรุณา